Ομάδα κατά του άγχους των Πανελλαδικών εξετάσεων

Διαρκεί 6 συνεδρίες που ξεκινούν το Φεβρουάριο.

 

Οι Πανελλαδικές εξετάσεις αποτελούν ένα μεγάλο στοίχημα για τις οικογένειες με παιδί που φοιτά στο Λύκειο. Είναι οι εξετάσεις που ανταμείβουν τους κόπους της σχολικής ζωής. Συμβολίζουν το πέρασμα σε μια κατάσταση πιο κοντά στην αναδυόμενη ενηλικίωση, αυτήν του φοιτητή, που χαρακτηρίζεται από περισσότερη αυτονομία και εξέλιξη. Γι’ αυτό άλλωστε είναι φορτισμένες με τόση ένταση, ανησυχία, προσδοκίες και προσπάθεια. Παρόλο που το διάβασμα δεν έχει μόνο αυτήν τη μονοδιάστατη έννοια, συχνά ταυτίζεται με τις εξετάσεις και οι γονείς των τελειόφοιτων μαθητών ξοδεύουν περισσότερα χρήματα στα φροντιστήρια, ώστε τα παιδιά τους να προσεγγίσουν ασφαλέστερα το όνειρό τους.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες επιφορτίζουν τον μαθητή με έντονο στρες, καθώς δεν θεωρεί πως έχει δικαίωμα να αποτύχει. Έτσι, δεν έρχεται αντιμέτωπος μόνο με τη μελέτη, αλλά και με το άγχος που συνεπάγεται. Όσον αφορά την οργάνωση της μελέτης γίνεται συστηματική δουλειά τόσο στο σχολείο όσο και στο φροντιστήριο, η οποία ξεκινά από την πρώτη δημοτικού και ολοκληρώνεται στην τρίτη λυκείου. Για την καταπολέμηση του άγχους όμως δεν συνηθίζεται τίποτα συστηματικό κι έτσι ο μαθητής καταφεύγει να το αντιμετωπίζει μόνος του. Συχνά διαπιστώνει πως είναι κάτι πέρα από τις δυνάμεις του και τον δυσκολεύει στο να αποδώσει το μέγιστο των δυνατοτήτων του. Καταλήγει, λοιπόν, να αποτυγχάνει και να χάνει τον επιθυμητό επαγγελματικό του στόχο, παρόλη την επαρκή του προετοιμασία.

Για το λόγο αυτό έχει οργανωθεί η ομάδα καταπολέμησης άγχους των Πανελλαδικών εξετάσεων. Βασικός στόχος της είναι να βοηθήσει τον μαθητή να κατανοήσει αυτό που τον αγχώνει και να του προσφέρει δεξιότητες αυτοελέγχου ώστε το άγχος να μην τον καταβάλει τόσο πολύ. Η ομάδα λαμβάνει χώρα στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Θεραπείας για 6 δίωρες συνεδρίες που ξεκινούν από το Φεβρουάριο και οι ώρες τίθενται με βάση το πρόγραμμα των μαθητών. Απευθύνεται σε μαθητές που ετοιμάζονται να εξεταστούν στις Πανελλαδικές.

Η ομάδα είναι βασισμένη στη γνωσιακή – συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία και έχειδομημένο πρόγραμμα, που πήρε πολλά στοιχεία από ήδη υπάρχουσες ομάδες καταπολέμησης άγχους ενηλίκων (Καλπάκογλου, 1998) και προσαρμόστηκε στις ανάγκες των μαθητών της τρίτης λυκείου. Στην πρώτη και στην τελευταία συνεδρία δίνονται ερωτηματολόγια, ώστε οι μαθητές να τα συμπληρώσουν και να φανεί η βελτίωση που θα έχουν.

Η ομάδα είναι δομημένη ως εξής: Αρχικά γίνονται οι συστάσεις και έπειτα γίνεται λόγος για τους κανόνες της. Αναφέρεται τι είναι άγχος και τι το προκαλεί, χωρίς όμως μονόλογο για θεωρητικά δεδομένα από την ψυχολόγο, ούτε επιστημονικές σημειώσεις με σκοπό την απομνημόνευση, αλλά μόνο την ενημέρωση, αφού δεν είναι στόχος να φορτίσει επιπρόσθετα τους ήδη επιβαρημένους μαθητές, αλλά να τους αποφορτίσει. Γίνεται αναφορά στα συμπτώματα του άγχους και το κάθε μέλος αναφέρει ποιο από αυτά αναγνωρίζει στον εαυτό του.

Κατόπιν, συζητείται πότε το άγχος είναι φυσιολογικό και πότε παθολογικό. Ο μαθητές ενημερώνονται για τις γνωσιακές διαστρεβλώσεις που προκαλούν το άγχος, δηλαδή υποκειμενικές σκέψεις που γίνονται πιστευτές από το άτομο παρότι δεν είναι απόλυτα λογικές. Συζητούνται κάποιες συμπεριφορές απαραίτητες για την καλή σωματική και ψυχική κατάσταση μέχρι τις εξετάσεις. Οι συμπεριφορές αυτές σχετίζονται με τη διατροφή, τον ύπνο, τη γυμναστική, την οργάνωση του χρόνου μελέτης, τη συγγραφή των διαγωνισμάτων, τις μικρές αποδράσεις για διασκέδαση. Αφιερώνεται χρόνος, κατά τον οποίο οι μαθητές μαθαίνουν να χαλαρώνουν με βάση τεχνικές αναπνοής βασισμένες στη σταδιακή νευρομυική χαλάρωση του Jacobson. Η ψυχολόγος καταγράφει τις πιο συνηθισμένες αυτόματες αγχωτικές σκέψεις, με σκοπό την εκμαίευση από τους μαθητές και καταγραφή των εναλλακτικών σκέψεων που χρειάζεται να κάνουν, προκειμένου να δουν την κατάστασή τους πιο ρεαλιστικά και να νιώσουν καλύτερα. Παράλληλα συζητούνται και κάποιες λύσεις για προβλήματα που συνυπάρχουν αλλά δεν είναι συνδεδεμένα με τις εξετάσεις. Βέβαια, λόγω του περιορισμένου χρόνου και αντικειμένου της ομάδας, δεν γίνεται εκτενή συζήτηση και ανάλυση για τα προβλήματα αυτά.

Σκοπός της ομάδας είναι η μείωση του καταστασιακού και ιδιοσυγκρασιακού άγχους των μαθητών, η μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων καθώς και των αρνητικών σκέψεων που σχετίζονται με τις Πανελλαδικές εξετάσεις. Μ’ αυτόν τον τρόπο οι μαθητές βοηθιούνται να πάνε στις εξετάσεις χωρίς άγχος που τους παραλύει και τους κάνει να ξεχνούν αυτά που διάβασαν. Αυτό σημαίνει πως προφανώς μπορούν να κερδίσουν κάποια μόρια παραπάνω στον τελικό τους βαθμό και άρα, να εισαχθούν σε μια καλύτερη σχολή από αυτή που θα εισάγονταν διαφορετικά. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αισιόδοξο μήνυμα που πλέον θέτει την ομάδα καταπολέμησης άγχους των Πανελλαδικών εξετάσεων σαν απαραίτητο και όχι προαιρετικό συμπλήρωμα της τρίτης Λυκείου.

 

Αν εξαιρέσουμε τους μαθητές που θεωρούν πως δεν έχουν πολύ άγχος ή πως το άγχος δεν επηρεάζει την επίδοσή τους, τότε οι υπόλοιποι μπορούν να απολαύσουν τα οφέλη της ομάδας αυτής χωρίς ιδιαίτερο κόπο, αφού διαρκεί μόνο 6 δίωρες συνεδρίες. Όταν η επένδυση αυτού του λιγοστού χρόνου μπορεί να αποδώσει θετικά αποτελέσματα σε μια κρίσιμη περίοδο της ζωής των μαθητών, τότε αξίζει η προσπάθεια. Άλλωστε, σύμφωνα με έρευνες, η αισιοδοξία και οι γενικές προσδοκίες αυτοαποτελεσματικότητας αποτελούν δυο καίριους παράγοντες της ανθρώπινης αυτορρύθμισης και σχετίζονται σημαντικά με την υγεία, την ευεξία και τη λειτουργικότητα του ατόμου (Καραδήμας, 2007).